پنجشنبه 8 اسفند1392

چهارشنبه سوری و نوروز در مازندران

پس از دهه نخست ماه اسفند، تدارک جشن نوروز در خطه مازندران آغاز می شود. زنان مازنی در آخرین چهارشنبه سال آش هفت ترشی یا چهل گیاه درست می کنند. آش هفت ترشی از هفت نوع حبوبات و هفت جور سبزی و نیز هفت نوع ترشی مانند آب نارنج، آبلیمو، آب انار، سرکه، گوجه سبز و شیره ازگیل تهیه می شود که به «آش گزنه» یا «کال چهارشنبه آش» نیز معروف است. آش چهل گیاه نیز خواص دارویی و درمانی دارد. رسم چهارشنبه سوری در مازندران با برپایی هفت بوته آتش به نشانه هفت فرشته اجرا می شود و مردم باور دارند که آتش تطهیرکننده است و بدی و مرگ را می سوزاند. در شب چهارشنبه سوری صدای برخورد قاشق و کاسه نیز نشان دهنده شروع مراسم قاشق زنی است و دختر و پسر با سر کردن چادر در کوچه ها، قاشق زنی می کردند و به زبان محلی اشعاری را می خواندند و از صاحبخانه طلب هدیه می کردند.
۱۵ روز قبل از فرا رسیدن بهار، طنین صدای عاشقانه، عارفانه و ستایشگر نوروز خوان ها در برخی مناطق استان مازندران، بهاری پر از عشق و امید و برکت را به مردم نوید می دهد. نوروز خوان ها در گروه های چند نفری اشعاری را در مدح بهار می سرودند که پس از اسلام آوردن ایرانیان، ابیاتی در وصف امامان نیز به آن افزوده شد. نوروز خوانان چند نفر هستند که یک نفری اشعار را می خواند، یک نفر ساز می زند، نفر دیگر که به آن کوله کش (بارکش) می گویند به در خانه های مردم می رود و می خواند و صاحبخانه نیز با دادن پول، شیرینی، گردو، تخم مرغ و نخود و کشمش از آنان پذیرایی می کند. خانه تکانی در این ایام رسمی دیرینه است. مردم پس از شستشوی فرش، اسباب و وسایل منزل، رختخواب و لحاف را در آفتاب ملایم آخر زمستان پهن می کنند. در روستاها زنان زحمتکش روستا دیوارها و ایوان خانه را گِل اندود کرده که به اصطلاح «گِل گویی» می گویند.
لباس نو خریدن در همین زمان شروع می شود. در روستاها دوزنده های دوره گرد با چرخ خیاطی دستی به خانه ها می آمدند و برای خانواده لباس عید می دوختند.در کنار آب پز کردن و رنگ کردن تخم مرغ با گیاهان بومی، انواع و اقسام شیرینی های محلی نیز برای روزهای نوروز پخته می شود.

کماج

کماج

سفره هفت سین


روز آخر اسفند همه اعضای خانواده به شستن تن و بدن می پرداختند و بر این باورند که باید با تن پاکیزه به پیشواز نوروز رفت.شبِ نوروز را «سال شو» (= شبِ سال) می گویند. این شب، معمولاً با شام ویژه همراه است؛ یعنی با گوشت خروس ـ که در گذشته ها معمول بود ـ یا انواع پرندگان خانگی مانند اردک، غاز، بوقلمون یا با ماهی سفید (در گذشته ها ماهی سفید بزرگ را شکم پر می کردند و روی سه پایه بر آتش ذغال گداخته می گذاشتند تا آرام آرام مغز پخت شود). در مازندران رسم بر این بود که ۲ سکه «متناسب با زمانه و نوع سکه رایج» ۵۰ دیناری (۱۰ شاهی) را لابه لای برنج دیگ می گذاشتند. هنگام صرف غذا، سکه در بشقاب هر کس می افتاد، نشان خوش اقبالی او در آن سال بود. در این شب کنار سفره هفت سین چراغی روشن می کردند و آن را تا صبح نگه می داشتند. در گذشته هنگام تحویل سال، اهالی در محله ای خاص جمع می شدند. بر اساس زمان سنج های مختلف و با صدای تفنگ شکارچی، سال را تحویل می کردند. پیش از تحویل سال یکی از اعضای خانواده که خوش قدم تلقی می شود، با یک سینی غالباً حاوی قرآن، سبزه و آب و سکه و برنج از در خانه بیرون می رود و در لحظه آغاز سال جدید با دستی از شاخه سبز یا شکوفه درخت یا بوته گل به اتاق می آید و چهارگوشه اتاق ها را آب می پاشد، قرآن را کنار سفره هفت سین می گذارد و شاخه های سبز را به این نیت که سال سرسبز و خوش و خرمی برای خانواده باشد، جلوی در اتاق آویزان می کند یا روی طاقچه اتاق می گذارد.

 -----------------------------------------------------------------

آهنگ مازندرانی:

بعد از مدتها بر آن شدیم تا چند آهنگ بهاری مازندرانی به همراه یک قطعه زیبای لَلِه وا جهت دانلود قرار دهیم. از دست ندهید!!

۱.نوروز خوانی با صدای استاد ابوالحسن خوشرو

دانلود

۲.بهار نشونه هسه با صدای حسن فداییان

دانلود

۳.آهنگ بهار بمو با صدای رحیمیان

دانلود

۴. دانلود قطعه نی مازندرانی (لَلِه وا)

دانلود

نوشته شده توسط فیروزجایی در |  لینک ثابت   • 
مطالب قدیمی‌تر